Akaryakıt, döviz kuru, finansman ve bakım giderlerindeki yükseliş, 2026 yılında taşımacılık şirketlerinin maliyetlerini artırıyor. Ancak yoğun fiyat rekabeti, bu artışların navlun fiyatlarına aynı ölçüde yansıtılmasını zorlaştırıyor. Akca Lojistik Genel Müdürü Enes Akça, düşük marjlarla iş hacmini korumanın uzun vadede sürdürülebilir olmadığını belirtiyor. Sektörde büyümenin ciro kadar sağlıklı karlılık, operasyonel verimlilik ve finansal dayanıklılık üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Akaryakıt, döviz kuru, finansman, bakım, lastik ve amortisman giderlerindeki artış, taşımacılık sektörünün maliyet yapısı üzerindeki baskıyı artırıyor. Yoğun fiyat rekabeti, önceden imzalanan taşıma sözleşmeleri ve müşterilerin maliyet hassasiyeti nedeniyle yükselen giderler navlun fiyatlarına aynı hızda yansıtılamıyor. Bu durum, maliyetler ile taşıma fiyatları arasındaki makasın daralmasına ve şirketlerin kar marjlarının küçülmesine yol açıyor.
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) verilerine göre, Türkiye sınır kapılarındaki akaryakıt fiyat artışı Mart 2026 itibarıyla yüzde 110 bandına ulaştı. Aynı dönemde, uluslararası taşımacılıkta kullanılan bazı Ro-Ro hatlarındaki Yakıt Ayarlama Faktörü (BAF) bedelleri yaklaşık yüzde 150 yükseldi. Bu hızlı artışlar, özellikle önceden fiyatlandırılmış uluslararası taşıma sözleşmelerinin yönetimini zorlaştırıyor ve ihracat zinciri üzerinde ek baskı oluşturuyor.
Enes Akça, maliyetlerin yükselmesine rağmen taşıma fiyatlarının aynı hızda güncellenemediğine dikkat çekiyor. Fiyat rekabetinin şirketlerin karlılığını, hizmet kalitesini ve operasyonel kapasitenin sürdürülebilirliğini etkilediğini belirtiyor.
Akça, “Akaryakıt ve döviz kuru hareketleri başta olmak üzere finansman, bakım, lastik ve diğer operasyonel giderlerdeki değişimler, nakliye operasyonlarının planlanmasını ve fiyatlandırılmasını her zamankinden daha önemli hale getiriyor. Ancak yoğun rekabet nedeniyle maliyet artışlarının taşıma fiyatlarına aynı ölçüde yansıtılamadığı dönemlerde şirketlerin marjları daralıyor. Müşteri ve iş hacmini korumak amacıyla sürekli düşük marjlarla çalışmak, uzun vadede sürdürülebilir bir model oluşturmuyor. Bu nedenle sektörde başarıyı yalnızca ciro veya taşınan yük miktarıyla değil sağlıklı karlılık, hizmet kalitesi ve operasyonel sürdürülebilirlikle birlikte değerlendirmek gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
Maliyetlerdeki öngörülemezliğin bütçe ve fiyatlama süreçlerini zorlaştırdığını belirten Akça, değişen koşullara hızlı uyum sağlayabilen fiyatlandırma modellerinin önem kazandığını vurguladı. Müşterilerle yapılan sözleşmelerde akaryakıt, kur ve diğer temel maliyet kalemlerindeki olağandışı değişimleri dikkate alan, şeffaf ve karşılıklı öngörülebilir mekanizmaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Taşımacılık maliyetlerindeki artışlar, sadece lojistik şirketlerini değil, üreticileri, ihracatçıları ve perakende şirketlerini de etkiliyor. Navlun maliyetlerinin yükselmesi tedarik zinciri giderlerini artırıyor. Maliyet artışlarının tamamen taşımacılık şirketleri tarafından üstlenilmesi lojistik hizmetlerinin sürdürülebilirliğini zorlaştırıyor. Öte yandan, navlun fiyatlarına doğrudan yansıtılması ihracatçıların uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü baskı altına alabiliyor.
Enes Akça, maliyet artışlarının tedarik zincirindeki taraflardan sadece birinin üzerinde bırakılmaması gerektiğini belirterek, “Lojistik, üretim ile pazar arasındaki stratejik bağlantıyı oluşturuyor. Taşıma operasyonlarının sürdürülebilirliği zayıfladığında bunun etkisi yalnızca lojistik şirketleriyle sınırlı kalmıyor; üretimden ihracata kadar bütün zincire yayılıyor. Bu nedenle maliyet ve risklerin üretici, müşteri ve lojistik hizmet sağlayıcı arasında şeffaf, ölçülebilir ve tarafların kontrol alanlarıyla uyumlu şekilde paylaşılması gerekiyor.” dedi.
Artan maliyetler karşısında operasyonel verimlilik, şirketler için en önemli rekabet unsurlarından biri haline geliyor. Enes Akça, doğru kapasite kullanımı, rota planlaması, gerçek zamanlı raporlama ve ölçülebilir performans göstergelerinin kaynakların daha etkin kullanılmasına katkı sağladığını ifade ediyor.
Akca Lojistik’te operasyonlar belirlenen performans göstergeleri üzerinden düzenli olarak takip ediliyor, maliyet analizleri güncelleniyor ve süreç iyileştirme çalışmalarına odaklanılıyor. Teknolojiden süreçleri daha görünür ve yönetilebilir hale getirmek için faydalanılıyor. WMS (Depo Yönetim Sistemi) ve TMS (Nakliye Yönetim Sistemi) çözümlerinden eş zamanlı veri akışlarına, stok yönetiminden sistem entegrasyonlarına kadar kullanılan uygulamalar, sahadaki kayıpların erken tespit edilmesine ve süreçlerin sürekli iyileştirilmesine katkı sağlıyor.
Akça, “Teknoloji tek başına bütün maliyet sorunlarını çözmüyor elbette ancak veriyle desteklenen planlama, mevcut kaynakların çok daha verimli kullanılmasını sağlıyor. İzlenebilirlik ve anlık veri akışıyla beklemeleri, kapasite kayıplarını ve operasyonel sapmaları daha erken tespit edebiliyoruz. Böylece yalnızca maliyetleri kontrol etmekle kalmıyor, müşterilere daha öngörülebilir ve sürdürülebilir bir hizmet sunabiliyoruz.” diye konuştu.
Sektörde maliyet baskısına eşlik eden önemli sorunlardan biri de deneyimli sürücü ve nitelikli operasyon personeli ihtiyacı. Enes Akça, insan kaynağına erişimde yaşanan güçlüğün mevcut filoların etkin kullanımını sınırladığını belirtiyor.
Deneyimli çalışanların sektörde tutulmasının yanı sıra yeni sürücülerin yetiştirilmesinin de önem taşıdığını ifade eden Akça, dijitalleşen lojistik operasyonlarının sürücülerin yanı sıra veri analitiği, mühendislik, yazılım ve operasyon yönetimi gibi farklı alanlarda yetkin profesyonellere ihtiyaç duyduğunu söylüyor.
Akça sözlerini şöyle tamamladı: “Maliyetlerin yükseldiği, fiyat baskısının devam ettiği ve nitelikli insan kaynağına erişimin zorlaştığı bir ortamda rekabet yalnızca en düşük fiyatı sunmak üzerinden şekillenemez. Önümüzdeki dönemde finansal dayanıklılığını koruyan, risklerini doğru yöneten, operasyonlarını ölçülebilir hale getiren ve teknolojiyi ihtiyaçları doğrultusunda kullanan şirketler daha güçlü bir konuma gelecek. Lojistik sektörünün sürdürülebilirliği için fiyat, hizmet kalitesi ve sağlıklı karlılık arasında dengeli bir yapı kurulması gerekiyor.”
