Savaşın yarattığı belirsizlik, “Dijital İkiz” (Digital Twin) teknolojisinin kullanımını hızlandırdı. TÜSAYDER Yönetim Kurulu Eş Başkanı Dr. Mehmet Sarıdoğan, savaşın getirdiği satın alma ve tedarik krizlerine karşı şirketlerin tüm tedarik ağının sanal bir kopyasını oluşturan sistemleri daha fazla kullandığını belirtti. Sarıdoğan, bu belirsizlikte ayakta kalacak şirketlerin sadece en çok stoğa sahip olanlar değil, en akıllı stok yönetimi yapanlar olacağını ve bunun dijital ikiz sayesinde gerçekleşeceğini vurguladı.
Uluslararası ticaretin can damarı olan tedarik zinciri, 2026’nın ağır jeopolitik gerilimleri gölgesinde köklü bir dönüşüm yaşıyor. ABD-İsrail ittifakı ile İran arasındaki savaş, Mart 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğini %90 oranında azalttı. Basra Körfezi’nden gelen yakıt, ham petrol ve doğal gaz akışı neredeyse tamamen kesildi. Savaş öncesinde dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda, Mart ayı boyunca gerçekleşen toplam gemi geçişi, normal şartlarda tek bir günde ulaşılan seviyeye kadar geriledi.
Küresel piyasalardaki enerji baskısını değerlendiren Dr. Sarıdoğan, jeopolitik krizlerin enerji maliyetleri üzerinde yarattığı baskının tedarik zincirlerinde domino etkisi oluşturduğunu söyledi. Petrol fiyatlarındaki her ani yükseliş, nakliye maliyetlerinin yanı sıra petrokimyadan plastiğe, tekstilden gıdaya kadar binlerce kalem girdinin birim maliyetini artırıyor. IMF Ocak 2026 güncellemelerine göre küresel büyüme yüzde 3,3 bandına çekilirken, IIF verilerine göre 348 trilyon dolar ile rekor kıran küresel borç stoku, bu maliyet artışlarını finanse etmeyi zorlaştırıyor. Faiz ve likidite şokları, şirketlerin nakit akışını yönetmek için satın alma birimlerini finansal kalkan olarak kullanmasını zorunlu kılıyor.
Dünya ticaretindeki yapısal değişime dikkat çeken Dr. Sarıdoğan, Dünya Ticaret Örgütü verilerinin küresel ticaretin rotasını kökten değiştirdiğini belirtti. 2026 için mal ticareti hacim büyümesi beklentisi yüzde 0,5’e kadar düştü, buna karşılık hizmet ticareti yüzde 4,4 ile dirençli kaldı. Mal ticaretindeki durgunluk ve lojistik tıkanıklıklar, özellikle ithalata bağımlı üretim yapan Türk sanayicisi için teslimat sürelerinde ve maliyetlerde öngörülemez sapmalar yaratıyor. 1 Ocak 2026 itibarıyla kalıcı hale gelen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, ek vergi ve raporlama yükü getirerek satın alma performans göstergelerini zorluyor.
Bu zorlu ortamda şirketler, yalnızca maliyet avantajına değil, riskleri öngörebilen ve hızlı uyum sağlayabilen tedarik zinciri modellerine yöneliyor. Dr. Sarıdoğan’a göre bu modelin merkezinde, akıllı stok yönetimi ve yapay zekanın iş modellerine entegre edilmesinin ileri aşamalarından biri olan dijital ikiz teknolojisi bulunuyor.
Dr. Sarıdoğan, yıllardır hakim olan ‘Tam Zamanında’ (Just-in-Time – JIT) üretim ve tedarik modelinin sürdürülebilirliğini kaybettiğini belirtti. Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık ve Kızıldeniz’deki saldırılar lojistik sürelerini uzattı ve öngörülebilirliği ortadan kaldırdı. Bu durum, şirketleri ‘Her İhtimale Karşı’ (Just-in-Case – JIC) modeline, yani stratejik stoklamaya yöneltti. Eskiden depoda bekleyen her ürün bir ‘maliyet yükü’ olarak görülürken, bugün üretim hattının durmasının maliyeti, stok tutma maliyetinin katbekat üzerine çıktı. Ancak başarılı şirketler sadece ‘depoyu ağzına kadar dolduranlar’ değil, dijital ikizleri sayesinde hangi üründen ne kadar stoklaması gerektiğini bilen ‘akıllı stok yönetimi yapanlar’ olacak.
Dr. Sarıdoğan, dijital ikiz teknolojisinin avantajlarını şöyle sıraladı: Bu sistemler, bir şirketin tüm tedarik ağının sanal bir kopyasını oluşturuyor. ‘Hürmüz Boğazı 3 ay daha kapalı kalırsa ne olur?’ veya ‘Lojistik maliyetleri %50 artarsa hangi tedarikçiyi değiştirmeliyim?’ gibi sorulara saniyeler içinde yanıt verebiliyor. 2026 itibarıyla bu sistemler temsilci (agentic) nitelik kazanarak, liman kapanması durumunda rotaları otonom olarak değiştirebiliyor veya navlun fiyatlarını yeniden müzakere edebiliyor. Şirketlerin gelecekteki başarısı, eski teknolojileri yenileriyle değiştirebilme ve tedarikçi tabanlarını hızla genişletebilme yeteneklerine bağlı olacak.
Dr. Sarıdoğan, “Bir fabrikanın durması sadece o şirketin kaybı değil, Türkiye’nin üretim gücünün zayıflamasıdır” dedi. İran’dan gelen kritik bakır, alüminyum ve plastiklerin alternatiflerini oluştururken ekonomik bağımsızlığın tahkim edildiğini belirtti. 2026’nın jeopolitik fırtınalarında şirketleri artık manuel süreçlerle yönetmenin mümkün olmadığını vurguladı. TÜSAYDER olarak üyeleri, ‘Dijital İkizler’ ve ‘Otonom Tedarik Ajanları’ ile donatarak krizleri oluşmadan önce tespit eden ‘Jeopolitik Analist’lere dönüştürüyorlar.
Yapay zekanın devrimsel etkisi, 11 Nisan 2026 tarihinde Wyndham Grand İstanbul Levent’te düzenlenecek “Satın Almanın Yeni Çağı” temalı XIII. Satın Alma ve Tedarik Yönetimi Zirvesi’nde tartışılacak. Zirvenin teknoloji odaklı en dikkat çekici oturumu “Agentic Procurement: AI Süreç Madenciliği ile Otonom Satınalma” panelinde, otonom süreçlerin öncülerinden Mindzie CEO’su James Henderson konuk olacak. Oturumun moderatörlüğünü TÜSAYDER Yönetim Kurulu Üyesi Şenol Altuntaş yapacak. Panelde, bir talebin (PR) teklife (RFQ) ve ardından siparişe (PO) dönüşme sürecinin yapay zekâ ajanları tarafından nasıl insansızlaştırıldığı ve hata payının nasıl düşürüldüğü canlı akışlarla katılımcılara aktarılacak.
Satın almanın bu “Yeni Çağı”na tanıklık etmek ve 2026’nın ekonomi-teknoloji haritasında yer almak isteyen tüm profesyoneller, Türkiye’nin en büyük satın alma buluşmasında bir araya gelecek. Tedarik zinciri ve satın alma alanında çalışan profesyoneller için yenilikleri takip etme, sektör liderleriyle ağ kurma ve geleceğin iş modellerini keşfetme fırsatı sunan bu zirve, değişime öncülük etmek isteyenler için kaçırılmayacak bir etkinlik olacak. Kayıtlar ücretsiz olarak https://tusayder.org adresi üzerinden yapılabilecek.
Türkiye’nin en büyük ilk 500 firmasının satın alma yöneticilerinden oluşan TÜSAYDER, kurumsal ve bireysel 1400 üye ile satın alma yöneticilerini aynı çatıda buluşturuyor. TÜSAYDER üyeleri arasında savunma sanayi, sağlık, bankacılık-finans, gıda, teknoloji gibi sektörlerden satın alma profesyonelleri bulunuyor. TÜSAYDER, Türkiye’yi satın alma ve tedarik konularında uluslararası alanda temsil eden ilk ve tek dernek olarak IFPSM’in (International Federation of Purchasing & Supply Management) üyeliğine 2016 yılında kabul edildi. Yüzlerce satın alma profesyonelinin oluşturduğu zirve, her yıl TÜSAYDER tarafından düzenleniyor. Çalıştıkları şirketlerde aldıkları kararlarla gayrisafi yurtiçi hasılanın %36’sını yöneten satın alma yöneticileri, her yıl düzenlenen Satın Alma ve Tedarik Yönetimi Zirvesi’nde (STZ) buluşuyor.
