Türkiye’de araç parkının ortalama yaşı, TÜİK’in 2025 yıl sonu verilerine göre 14,2 olarak kaydedildi. Ancak göz ardı edilen bakım geçmişi, ikinci el araç alacak tüketiciler için önemli masraflar doğurabiliyor. RS Oto Ekspertiz Genel Müdürü Erkan Çalışkan, ikinci el araç alacakların boyanan ve değişen parçaların yanı sıra bakım geçmişini de mutlaka sorgulaması gerektiğini vurguluyor. Çalışkan, bakımın hangi işlemleri kapsadığının belgelerle incelenmesini ve yaklaşan servis ihtiyaçlarının satın alma bütçesine dahil edilmesini öneriyor.
Türkiye’de ikinci el otomobil alımında birçok tüketici, boyanan ve değişen parçalara gösterdiği dikkati aracın bakım geçmişi ve mekanik kondisyonuna göstermiyor. Kaportasında işlem bulunmayan bir otomobilde aksatılmış bakımlar, satın alma sonrası beklenmedik masraflara yol açabiliyor. Erkan Çalışkan, araç seçerken hasar geçmişiyle birlikte motor, şanzıman ve yürüyen aksamın mevcut durumunun da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çalışkan, “Bir çamurluğun boyalı olması pazarlıkta uzun uzun konuşulabiliyor. Aynı otomobilin triger değişim zamanı, şanzımanına ne işlem yapıldığı veya lastiklerinin durumu ise çoğunlukla yeterince sorgulanmıyor. Oysa bu kalemlerin her biri alıcının bütçesini doğrudan etkiler. Boyasız bir araç da kapsamlı bakım gerektirebilir. Satın alma kararını verirken otomobilin satış bedeliyle birlikte, onu güvenle kullanmak için yapılması gereken işlemleri de hesaplamak gerekiyor” dedi.
TÜİK’in 2025 yıl sonu verilerine göre Türkiye’de trafiğe kayıtlı motorlu kara taşıtlarının ortalama yaşı 14,2; 2025 yılında devri yapılan otomobillerin yaş ortalaması ise 12,7 olarak ölçüldü. Türkiye pazarında otomobiller uzun yıllar kullanılıyor. Bu nedenle yaşa bağlı yıpranma ve zamanında yapılmayan bakımların satın alma öncesinde araştırılması büyük önem taşıyor. Yaş ve kilometre tek başına aracın durumunu açıklamıyor; geçmiş işlemlerin belgeleri ile güncel teknik bulguların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
“Bakımları yeni yapıldı” ifadesi, hangi işlemlerin gerçekleştirildiği öğrenilmeden yeterli kabul edilmemeli. Motor yağı ve filtrelerin yenilenmesi, aracın diğer bakım ihtiyaçlarının da karşılandığı anlamına gelmiyor. Triger kayışı kullanılan motorlarda değişim tarihi ve kilometresi; şanzımanda ise bakımın ilgili üniteye uygun yöntem ve yağla yapılıp yapılmadığı sorgulanmalı. Servis faturaları, bakım kitapçığı veya dijital servis kayıtları aracın şasi numarasıyla eşleştirilmeli; tarih ve kilometre bilgileri muayene kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.
Düşük kilometreli bir otomobilde de süreye bağlı bakım ihtiyacı bulunabilir. Kayışların yaşlanması, lastiklerin durumu ve üreticinin zaman esaslı bakım kalemleri dikkate alınmalıdır. Bakım aralıkları için bütün araçlara aynı yıl veya kilometre sınırı uygulanmamalı; motor ve şanzıman tipine uygun üretici talimatları esas alınmalıdır.
Satın alma öncesinde motorun mümkünse soğuk ilk çalıştırması görülmeli, çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonraki davranışı da incelenmelidir. Olağan dışı sesler, yağ ve soğutma sıvısı kaçakları araştırılmalıdır. Otomatik şanzımanda geçiş gecikmesi, vuruntu veya titreme varsa nedeni açıklığa kavuşturulmalıdır. Lift üzerinde frenlerin, süspansiyon bağlantılarının ve aracın alt bölümünün kontrolü yapılmalı; lastikler diş derinliği, üretim tarihi ve hasar açısından değerlendirilmelidir. Elektronik arıza taraması, fiziksel inceleme ve uygun koşullarda yapılacak yol testi birlikte ele alınmalıdır.
Bakım geçmişinin önemine dikkat çekilirken, karoser ve güvenlik sistemlerine yönelik kontrollerin de eksiksiz yapılması gerekiyor. Boyanın veya parça değişiminin nedeni, işlemin yapıldığı bölge ve onarımın kalitesi araştırılmalıdır. Hasar sorgusunda kayıt bulunmaması, aracın hiç hasar görmediğini tek başına kanıtlamaz. Varsa hasar fotoğrafları ve onarım faturaları, araç üzerindeki bulgularla birlikte incelenmelidir.
Çalışkan, “Yüzeysel bir çizik nedeniyle boyanan dış panelle, taşıyıcı yapıya ulaşan bir hasarı aynı şekilde değerlendiremeyiz. Şasi, podye ve direklerdeki işlemler, hava yastıkları ve emniyet kemerlerinin durumu ayrıca incelenmelidir. Alıcının yalnızca kaç parçada boya olduğunu öğrenmesi yeterli değil; onarımın aracın güvenliğine etkisini de anlaması gerekir. Bakım kontrolü ve hasar incelemesi, satın alma kararını birlikte desteklemelidir” ifadelerini kullandı.
Ekspertizde tespit edilen bakım ve onarım ihtiyaçları için ilgili servislerden teklif alınması, araçları karşılaştırırken daha gerçekçi bir bütçe hesabı yapılmasını sağlar. Fren ve lastik gibi güvenliği etkileyen ihtiyaçlar önceliklendirilmeli; yakın dönemde yapılması gereken diğer işlemler de satış bedeline eklenerek değerlendirilmelidir. Kontrol sırasında ileri inceleme önerilen noktaların nedeni ve kapsamı da alıcıya açıklanmalıdır.
Çalışkan, “Aynı satış fiyatına sahip iki otomobil, ihtiyaç duydukları işlemler nedeniyle farklı bütçeler gerektirebilir. Tespit edilen bakım ihtiyacını bilerek karar vermek, sonradan sürprizle karşılaşmaktan çok daha sağlıklıdır. Ekspertiz yaptırırken mekanik taraftaki eksiklerin gözlemlenmesi tüketicileri gelecekte çıkabilecek ekstra harcamalara karşı korur.” değerlendirmesinde bulundu.
